{"id":737,"date":"2014-08-21T12:18:55","date_gmt":"2014-08-21T12:18:55","guid":{"rendered":"http:\/\/firuza.az\/?p=737"},"modified":"2014-08-21T12:20:48","modified_gmt":"2014-08-21T12:20:48","slug":"737","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/firuza.az\/?p=737","title":{"rendered":"Zamandan zamana damsa, s\u00f6z damar"},"content":{"rendered":"<p><a href=\"https:\/\/firuza.az\/wp-content\/uploads\/firuzaglavnya1.jpg\"><img loading=\"lazy\" class=\"alignleft  wp-image-518\" src=\"https:\/\/firuza.az\/wp-content\/uploads\/firuzaglavnya1.jpg\" alt=\"firuzaglavnya\" width=\"279\" height=\"204\" srcset=\"https:\/\/firuza.az\/wp-content\/uploads\/firuzaglavnya1.jpg 595w, https:\/\/firuza.az\/wp-content\/uploads\/firuzaglavnya1-300x219.jpg 300w\" sizes=\"(max-width: 279px) 100vw, 279px\" \/><\/a><\/p>\n<p>&#8212; <strong>Firuz\u0259 xan\u0131m, ill\u0259r \u00f6nc\u0259si yazd\u0131\u011f\u0131n\u0131z \u015feirl\u0259rinizd\u0259n birind\u0259 &#171;S\u0259ni duymad\u0131\u011f\u0131m an\u0131 ba\u011f\u0131\u015fla, a\u011fl\u0131m hissl\u0259rimi y\u00f6n\u0259ld\u0259 bilmir&#187; &#8212; deyirsiniz. Aradan vaxt \u00f6t\u00fcb, zaman adlay\u0131b. A\u011fl\u0131n hiss \u00fcst\u00fcnd\u0259hakimlik etdiyi bir ya\u015famla aran\u0131z nec\u0259dir?<\/strong><\/p>\n<p>&#8212; Bu misralar \u00f6mr\u00fcm\u00fc-g\u00fcn\u00fcm\u00fc, a\u011fl\u0131m\u0131, hissimi, b\u00fct\u00fcn varl\u0131\u011f\u0131m\u0131 t\u0259dqiqin\u0259, t\u0259bli\u011fin\u0259, safl\u0131\u011f\u0131n\u0131n qorunmas\u0131na, leksik-semantik q\u00fctbl\u0259rinin geni\u015fl\u0259nm\u0259sin\u0259 v\u0259 z\u0259nginl\u0259\u015fm\u0259sin\u0259 s\u0259rf etdiyim do\u011fma dilimizi v\u0259sf ed\u0259n \u00abDilim\u00bb \u015feirind\u0259ndir..<\/p>\n<p>Dil insan \u00fc\u00e7\u00fcn m\u00fcq\u0259dd\u0259s olan varl\u0131qlardan biri, b\u0259lk\u0259 d\u0259 (\u015f\u00fcbh\u0259siz) birincisidir. \u00c7\u00fcnki h\u0259r bir xalq\u0131n milli varl\u0131\u011f\u0131n\u0131n\u00a0 ilkin g\u00f6st\u0259ricisi onun milli dilidir. Bu bar\u0259d\u0259 \u00e7ox dem\u0259k, \u00e7ox dan\u0131\u015fmaq olar. Ke\u00e7\u0259k sual\u0131n cavab\u0131na: N\u0259d\u0259 olsa da, dil\u0259 m\u00fcnasib\u0259td\u0259 m\u0259n a\u011fl\u0131 hiss\u0259 tabe etm\u0259mi\u015f\u0259m. B\u0259s bel\u0259 olduqda a\u011fl\u0131n hissl\u0259ri y\u00f6n\u0259ld\u0259 bilm\u0259m\u0259sini n\u0259 il\u0259 izah etm\u0259k olar? Bir bax\u0131n, g\u00f6r\u00fcn n\u0259 deyir \u015feirin davam\u0131: <em>\u00abSoyuqluq d\u00fcnyan\u0131n \u00f6z\u00fc boydad\u0131r, \u0130\u00e7ind\u0259n \u00e7\u00f6l\u00fcn\u0259 isitm\u0259k olmur\u00bb.<\/em> B\u0259li, ana dilinin do\u011fmal\u0131\u011f\u0131, istiliyi, enercisi gend\u0259n g\u0259lm\u0259 bir \u015feydir. Onu he\u00e7 n\u0259 \u0259v\u0259z ed\u0259 bilm\u0259z. Do\u011fma ana ist\u0259yini \u0259v\u0259z ed\u0259n ba\u015fqa bir ist\u0259k olmad\u0131\u011f\u0131 kimi. Amma \u00f6z\u00fc boyda soyuqlu\u011fun i\u00e7ind\u0259 do\u011fmal\u0131\u011f\u0131n\u0131 g\u00fcnd\u0259n-g\u00fcn\u0259 itir\u0259n d\u00fcnyada nec\u0259 ya\u015fayasan ki, dilin\u0259, v\u0259t\u0259nin\u0259, elin\u0259-obana, ata-anana yax\u0131n v\u0259 \u0259ziz bildikl\u0259rin\u0259 ist\u0259yini, m\u0259h\u0259bb\u0259tini qoruyub saxlaya bil\u0259s\u0259n?!<\/p>\n<p>Cavab\u0131 b\u0259lk\u0259 \u015feirin davam\u0131nda axtaraq?!<\/p>\n<p>&nbsp;<\/p>\n<p><em>Yoxa \u00e7\u0131xanlar\u0131 ara s\u00f6z\u00fcnd\u0259,<\/em><\/p>\n<p><em>S\u00f6z\u00fcn\u00fcn i\u00e7ind\u0259 gizl\u0259nir ham\u0131.<\/em><\/p>\n<p><em>S\u00f6z de, gizl\u0259ns\u0259n el\u0259 \u00f6z\u00fcn d\u0259,<\/em><\/p>\n<p><em>Zamandan-zamana damsa, s\u00f6z dam\u0131r.<\/em><\/p>\n<p>&nbsp;<\/p>\n<p>N\u0259 yax\u015f\u0131 ki, s\u00f6z var. Dilin bar\u0131-b\u0259h\u0259ri s\u00f6z. \u0412\u0259 soyuqlu\u0433dan d\u0259rb\u0259d\u0259r olub xaos f\u0259lak\u0259tind\u0259 \u00e7a\u0431alayan d\u00fcnyan\u0131n silib atd\u0131\u011f\u0131n\u0131, ilim-ilim itirdiyini zaman-zaman qoruyub saxlayan, n\u0259sild\u0259n-n\u0259sl\u0259 \u00f6t\u00fcr\u0259n s\u00f6z: D\u0259d\u0259m Qorqud s\u00f6z\u00fc, Nizami G\u0259nc\u0259vi s\u00f6z\u00fc v\u0259 s. M\u0259g\u0259r biz b\u00fct\u00fcn b\u00f6y\u00fck \u015f\u0259xsiyy\u0259tl\u0259rimizi-filosoflar\u0131m\u0131zdan, lo\u011fmanlar\u0131m\u0131zdan tutmu\u015f \u015fairl\u0259rimiz\u0259 q\u0259d\u0259r, onlar\u0131n \u00f6z s\u00f6zl\u0259rinin i\u00e7ind\u0259n d\u0438nl\u0259yib \u0259zizl\u0259m\u0259dik\u043ci?! \u00abZamandan-zamana daman\u00bb s\u00f6z \u0259libo\u015f g\u0259l\u043cir, s\u00f6z sahibl\u0259rini d\u0259 qovu\u015fdurur g\u0259l\u0259c\u0259k n\u0259sill\u0259r\u0259.<\/p>\n<p>Sual\u0131n\u00a0 qoyulu\u015fu el\u0259dir ki, bu \u015feiri misra-misra inc\u0259l\u0259m\u0259y\u0259 s\u00f6vq edir.<\/p>\n<p>Amma bir i\u015f d\u0259 var: m\u0259n do\u011furdanm\u0131 \u00f6mr\u00fcm boyu dilim\u0259 olan basq\u0131lara uyub, ona arxa \u00e7evirmi\u015f\u0259m. Yox, \u0259sla yox!<\/p>\n<p>Bu g\u00fcn\u00fcn \u00f6z\u00fcnd\u0259\u00a0 d\u0259 dilimizin l\u00fc\u011f\u0259t t\u0259rkibin\u0259 arams\u0131z \u015f\u0259kild\u0259 ax\u0131n ed\u0259n, \u0434\u0446\u043a\u0430\u043d\u043b\u0430\u0440\u044b\u043d vitrinl\u0259rind\u0259n sanki anlaya bilm\u0259diyin \u00fc\u00e7\u00fcn s\u0259n\u0259 ri\u015fx\u0259nd ed\u0259n \u0259cn\u0259bi s\u00f6zl\u0259rin qar\u015f\u0131s\u0131nda t\u0259dris etdiyim dil d\u0259rsl\u0259rind\u0259 \u00fcz\u00fc\u043c\u00fc t\u0259l\u0259b\u0259l\u0259rim\u0259 tutub deyyir\u0259m: <em>\u00abSevin dilimizi, anan\u0131z\u0131 sevdiyiniz kimi; Sevin V\u0259t\u0259nimizi atan\u0131z\u0131 sevdiyiniz kimi. H\u0259l\u0259 ki, bel\u0259 sevin. Sonra g\u00f6r\u0259c\u0259ksiniz ki, atadan da, anadan da \u0259ziz \u2013 V\u0259t\u0259n var, do\u011fma dil var<\/em>\u00bb.<\/p>\n<p>Bir d\u0259\u2026 N\u0259yi dem\u0259k ist\u0259yir\u0259m: \u00abS\u0259ni duymad\u0131\u011f\u0131m an\u0131 ba\u011f\u0131\u015fla\u00bb misras\u0131 bar\u0259d\u0259.<\/p>\n<p>Bilirsinizmi, m\u0259n \u015feirl\u0259rimin \u0259ks\u0259r qismini birinci \u015f\u0259xsin dilind\u0259n s\u0259sl\u0259ndirir\u0259m. Dem\u0259liy\u0259m ki, bu \u015feirl\u0259rd\u0259ki lirik \u00abm\u0259n\u00bb \u00fcmumil\u0259\u015fmi\u015f obrazd\u0131r. Ham\u0131 \u00f6z\u00fc \u00fc\u00e7\u00fcn \u00abm\u0259n\u00bbdir. Yan\u0131mdak\u0131 \u00fc\u00e7\u00fcn \u00abs\u0259n\u00bbdir, uzaqdak\u0131 \u00fc\u00e7\u00fcn \u00abo\u00bb dur. Y\u0259ni \u00abm\u0259n\u00bb n\u0259 q\u0259d\u0259r konkret \u00fcnvan da\u015f\u0131y\u0131c\u0131s\u0131d\u0131rsa, bir o q\u0259d\u0259r d\u0259 \u00fcmumi\u00a0 v\u0259 m\u00fcc\u0259rr\u0259d anlay\u0131\u015fd\u0131r. \u018fslin\u0259 qalsa, \u00abS\u0259ni duymad\u0131\u011f\u0131m (m\u0259n) an\u0131 ba\u011f\u0131\u015fla\u00bb misras\u0131 ham\u0131ya aiddir. Dili, V\u0259t\u0259ni, valideyinl\u0259ri qar\u015f\u0131s\u0131nda azac\u0131q da olsa, g\u00fcnah\u0131 olanlar\u0131n h\u0259r biri diz \u00e7\u00f6k\u00fcb bu m\u00fcq\u0259dd\u0259sl\u0259r qar\u015f\u0131s\u0131nda \u00fczr ist\u0259m\u0259lidir.<\/p>\n<p>Sualda qoyulan \u00aba\u011fl\u0131n hiss\u0259 \u00fcst\u00fcnl\u00fcy\u00fc\u00bb m\u0259s\u0259l\u0259si \u0259lb\u0259tt\u0259 ki, \u00f6mr\u00fcn m\u00fcdrik \u00e7a\u011flar\u0131na aiddir. M\u0259nim \u00fc\u00e7\u00fcns\u0259 hiss v\u0259 a\u011f\u0131l \u00f6mr\u00fcm\u00fcn b\u00fct\u00fcn f\u0259sill\u0259rind\u0259 qo\u015fa qanad\u0131m olub. Bu tarazl\u0131\u011f\u0131n pozulmas\u0131n\u0131 he\u00e7 ist\u0259m\u0259zdim.<\/p>\n<p>&#8212; <strong>Adamlar\u0131n iyn\u0259nin g\u00f6z\u00fcnd\u0259n ke\u00e7diyi bir d\u00fcnyada sizin ke\u00e7diyinizin d\u0259 \u00e7\u0259m\u0259nlik olmad\u0131\u011f\u0131 \u015feirl\u0259rinizin h\u0259r s\u0259trind\u0259n boylan\u0131r. N\u0259d\u0259ndi bel\u0259, bu ana adama &#171;d\u00fcnyaca sevgimiz \u00e7atmad\u0131 n\u0259d\u0259n? N\u0259d\u0259n \u00f6g\u0259y olur adam-adama?&#187;<\/strong><\/p>\n<p>&#8212; Can\u0131m-g\u00f6z\u00fcm, \u0259g\u0259r bu \u00abn\u0259d\u0259nliy\u0259\u00bb cavab\u0131m olsayd\u0131, el\u0259 o \u015feird\u0259 dey\u0259rdim d\u0259\u2026 Ta dem\u0259zdim ki,<\/p>\n<p>&nbsp;<\/p>\n<p><em>S\u00f6zd\u00fc d\u0259, deyir\u0259m, eh, m\u0259n\u0259 n\u0259 var?!<\/em><\/p>\n<p><em>Zaman\u0131n qur\u011fusu ta m\u0259nlik deyil.<\/em><\/p>\n<p><em>\u0130yn\u0259nin g\u00f6z\u00fcnd\u0259n ke\u00e7ir adamlar,<\/em><\/p>\n<p><em>M\u0259nim d\u0259 ke\u00e7diyim \u00e7\u0259m\u0259nlik deyil.<\/em><\/p>\n<p>&nbsp;<\/p>\n<p>El\u0259 bu cavabs\u0131zl\u0131qd\u0131 ki, \u00abg\u00fcll\u0259nin g\u00f6z\u00fcnd\u0259n ke\u00e7ir\u0259\u00bb bilm\u0259diyi adamlardan biri kimi m\u0259ni d\u0259 \u00abiyn\u0259nin g\u00f6z\u00fcnd\u0259n\u00bb ke\u00e7irir\u2026<\/p>\n<p>&#8212; &#171;Buda\u011f\u0131ndan ta k\u00f6k\u00fcn\u0259 d\u0131rma\u015facam zaman\u0131n&#187;\u2013 dey\u0259n Firuz\u0259 M\u0259mm\u0259dli indi \u00f6z\u00fcn\u00fc zaman\u0131n hans\u0131 qat\u0131nda hiss edir?<\/p>\n<p>&nbsp;<\/p>\n<p><em>\u00d6mr\u00fc ax\u015fama \u0259yilir<\/em><\/p>\n<p><em>M\u0259n ya\u015fayan zaman\u0131n.<\/em><\/p>\n<p><em>Buda\u011f\u0131ndan ta k\u00f6k\u00fcn\u0259<\/em><\/p>\n<p><em>D\u0131rma\u015facam zaman\u0131n.<\/em><\/p>\n<p>&nbsp;<\/p>\n<p>&#8212; \u015eeir bir n\u00f6v \u00f6z\u00fcm\u0259, taleyimd\u0259ki g\u0259tirm\u0259zlikl\u0259r\u0259 istehza ifad\u0259sidir. \u00abBuda\u011f\u0131ndan ta k\u00f6k\u00fcn\u0259 d\u0131rma\u015facam zaman\u0131n\u00bb misralar\u0131 insan \u00f6mr\u00fcn\u00fcn (\u00f6m\u00fcr a\u011fac\u0131n\u0131n) k\u00f6k\u00fcn\u0259 \u2013 torpa\u011f\u0131n alt qat\u0131na i\u015far\u0259dir. \u018flb\u0259tt\u0259, u\u015faql\u0131q-g\u0259nclik \u2013 qocal\u0131q\u2026 Zaman\u0131n buda\u011f\u0131ndan k\u00f6k\u00fcn\u0259 y\u00fcr\u00fc\u015f deyilmi? Bu y\u00fcr\u00fc\u015f\u00fcn sonunda\u00a0 n\u0259 g\u00f6zl\u0259nilir? Bir q\u0259d\u0259r b\u0259dbin olsa da, m\u0259n \u00f6z\u00fcm\u00fc art\u0131q h\u0259min qatda hiss edir\u0259m. H\u0259r \u015feyin \u0259sas\u0131nda stimulsuzluq durursa, \u00f6z\u00fcn\u00fc aldatma\u011f\u0131n m\u0259nas\u0131 n\u0259dir?!<\/p>\n<p>Sanki bu d\u00fcnyan\u0131n nem\u0259tl\u0259ri, g\u00f6z\u0259llikl\u0259ri \u015fairl\u0259r, yaz\u0131\u00e7\u0131lar \u00fc\u00e7\u00fcn deyil. H\u0259yat\u0131 \u015firinl\u0259\u015fdir\u0259n\u00a0 \u00abg\u00f6z\u0259l d\u00fcnya\u00bb duyumu a\u015f\u0131layan stimullar\u0131n q\u0259d\u0259rl\u0259nm\u0259diyi m\u0259n\u0259vi durumu t\u0259s\u0259vv\u00fcr etm\u0259k he\u00e7 d\u0259 \u00e7\u0259tin deyildir.<\/p>\n<p><strong>&#8212; &#171;M\u0259n bir az xeyirxah m\u0259l\u0259k, bir az qisas m\u0259l\u0259y\u0259m a&#8230;&#187; x\u0259b\u0259rdarl\u0131\u011f\u0131n\u0131z sizi \u0259hat\u0259 ed\u0259n \u00e7evr\u0259y\u0259 n\u0259l\u0259ri diqt\u0259 edir? <\/strong><\/p>\n<p>&#8212; Dey\u0259s\u0259n m\u0259ni \u00f6z s\u00f6z\u00fcml\u0259 tutmaq ist\u0259yirsiniz. Qarda\u015f, \u015fairin qisas\u0131 n\u0259 ola bil\u0259r? \u018fsrl\u0259rl\u0259 ya\u015faya bil\u0259c\u0259k k\u0259skin bir h\u0259cv! Bir halda ki, g\u00f6st\u0259ril\u0259n m\u00fcnasib\u0259tl\u0259rin \u00f6z\u00fc \u015fairi qisasa s\u00fcr\u00fckl\u0259yir.<\/p>\n<p>Amma m\u0259s\u0259l\u0259y\u0259 bir q\u0259d\u0259r d\u0259rind\u0259n yana\u015fsaq, \u015fair d\u0259 insand\u0131r, inciy\u0259 d\u0259 bil\u0259r, k\u00fcs\u0259 d\u0259 bil\u0259r, hirsl\u0259nib \u0259lind\u0259n x\u0259ta da \u00e7\u0131xa bil\u0259r. M\u0259g\u0259r s\u0259ni gizli vuran\u0131 s\u0259n a\u015fkar vura bilm\u0259zs\u0259n? Bir d\u0259 ki, \u015fair uzaq ba\u015f\u0131 m\u0259rhum xan\u0259nd\u0259miz Qulu \u018fsg\u0259rov demi\u015fk\u0259n, <em>\u00abM\u0259niml\u0259 d\u00fcz dolan, k\u00fcs\u0259r\u0259m s\u0259nd\u0259n, M\u0259nd\u0259 dostluq da var, bigan\u0259lik d\u0259\u00bb<\/em>, &#8212; dey\u0259 bil\u0259r.<\/p>\n<p>Amma bigan\u0259liyin \u00abqisas\u00bb olub-olmamas\u0131 qar\u015f\u0131 t\u0259r\u0259fin m\u00fcnasib\u0259tind\u0259n as\u0131l\u0131d\u0131r. \u018fg\u0259r bu m\u00fcnasib\u0259t cazib\u0259 m\u00f6vqeyind\u0259dirs\u0259, \u0259lb\u0259tt\u0259 qar\u015f\u0131 t\u0259r\u0259f \u00fc\u00e7\u00fcn z\u0259rb\u0259dir (qisasd\u0131r). Bel\u0259 \u00abqisas\u00bb sevgilil\u0259r aras\u0131nda ola bil\u0259r. Y\u0259ni bu \u00abvur, vurum\u00bb yox, \u00abvurmasan da, vuraca\u011fam\u00bb d\u00fcnyas\u0131na g\u00f6nd\u0259r\u0259c\u0259yin mesac daha nec\u0259 olmal\u0131 idi?!<\/p>\n<p>\u015eeir\u0259 qalanda\u2026 \u018flb\u0259tt\u0259 ki, m\u0259n\u00a0 d\u0259 bir n\u00f6v tikans\u0131z olmad\u0131\u011f\u0131m\u0131 ismarlamaq ist\u0259mi\u015f\u0259m.<\/p>\n<p>&#8212; &#171;M\u0259n\u0259 d\u00fc\u015f\u0259n iki s\u00f6zd\u00fc \u2013 birin dedim, biri qald\u0131&#187; misralar\u0131n\u0131n m\u00fc\u0259llifi Firuz\u0259 M\u0259mm\u0259dli s\u00f6yl\u0259m\u0259diyi o s\u00f6z\u00fc qula\u011f\u0131ma des\u0259, nec\u0259 ifad\u0259 ed\u0259rdi?<\/p>\n<p>&nbsp;<\/p>\n<p>&#8212; \u018fslin\u0259 qalsa, m\u0259n dem\u0259diyim s\u00f6zl\u0259ri d\u0259 dediyim s\u00f6zl\u0259rin alt qat\u0131nda demi\u015f\u0259m.<\/p>\n<p>Sizin f\u0259hminiz bu s\u00f6zl\u0259ri he\u00e7 \u015f\u00fcbh\u0259siz ki, g\u00f6yd\u0259 tutub. \u018fks halda, qula\u011f\u0131n\u0131z\u0131 m\u0259n\u0259 bel\u0259 s\u0259xav\u0259tl\u0259 t\u0259qdim etm\u0259zdiniz.<\/p>\n<p>&nbsp;<\/p>\n<p><strong>&#8212; Bir zamanlar d\u0259ryan\u0131 g\u00f6yl\u0259rd\u0259n endir\u0259n, damlan\u0131 yerd\u0259n ist\u0259m\u0259 yazanFiruz\u0259 M\u0259mm\u0259dli indi g\u00f6yl\u0259rin h\u0259min durumda qald\u0131\u011f\u0131na \u0259mindirmi?<\/strong><\/p>\n<p>&nbsp;<\/p>\n<p><em>D\u0259ryan\u0131 g\u00f6yl\u0259rd\u0259n endir,<\/em><\/p>\n<p><em>Damlan\u0131 Yerd\u0259n ist\u0259m\u0259.<\/em><\/p>\n<p>&nbsp;<\/p>\n<p>&#8212; Misralar b\u00fct\u00f6vl\u00fckd\u0259 metoforik planda verilib. D\u0259rya Yerd\u0259, damla G\u00f6yd\u0259 oldu\u011fu halda, bu yerd\u0259yi\u015fm\u0259 n\u0259yi ifad\u0259 edir? G\u00f6y &#8212; \u0259l\u00e7atmazl\u0131q, ucal\u0131q, t\u0259mizlik, m\u00fcq\u0259dd\u0259slik r\u0259mzidir. Dua ed\u0259nd\u0259 d\u0259, dil\u0259k dil\u0259y\u0259nd\u0259 d\u0259 \u0259limizi \u044d\u00f6y\u0259 a\u00e7\u0131r\u0131q. M\u0259l\u0259kl\u0259ri g\u00f6yd\u0259 t\u0259s\u0259vv\u00fcr edirik. \u00dcz\u00fcm\u00fcz\u00fc Tanr\u0131ya tutanda G\u00f6y\u0259 bax\u0131r\u0131q. Pey\u011f\u0259mb\u0259r \u018fleyhiss\u0259lam\u0131n\u00a0 merac\u0131 g\u00f6y\u00fcn yeddinci qat\u0131 il\u0259 ba\u011fl\u0131d\u0131r.<\/p>\n<p>Lakin \u044d\u00f6yl\u0259r el\u0259 d\u0259 s\u0259xav\u0259tli deyil ki, h\u0259r dil\u0259yi e\u015fid\u0259 v\u0259 ona \u00abD\u0259rya\u00bb (bolluq) ba\u011f\u0131\u015flaya. Bu g\u00f6yl\u0259rin x\u0259sisliyi yox, \u0259l\u00e7atmazl\u0131\u011f\u0131d\u0131r. \u018fl\u00e7atmazl\u0131q is\u0259 h\u0259mi\u015f\u0259 ona yeti\u015fm\u0259k, qovu\u015fmaq, o ucal\u0131qda durmaq arzusunu do\u011furur. Bu arzunu realla\u015fd\u0131rmaq el\u0259 \u00abD\u0259ryan\u0131 (m\u00fcmk\u00fcns\u00fcz\u00fc) g\u00f6yl\u0259rd\u0259n endir\u00bbm\u0259y\u0259 b\u0259rab\u0259r \u015feydir.<\/p>\n<p>B\u0259s onda Yerin &#8212; bu q\u0259d\u0259r s\u0259rv\u0259ti olan, canl\u0131 v\u0259 cans\u0131z n\u0259 varsa, ham\u0131s\u0131n\u0131 qoynunda b\u0259sl\u0259y\u0259n Yerin g\u00fcnah\u0131 n\u0259dir ki, ondan bir \u00abdamlan\u0131\u00bb (z\u0259rr\u0259ni) bel\u0259 g\u00f6t\u00fcrm\u0259yi \u00f6z\u00fcn\u0259 man bil\u0259s\u0259n? \u0130\u015f g\u00fcnahda da deyil. \u0130\u015f ondad\u0131r ki, d\u00fcnyan\u0131n naz\u0131-nem\u0259ti, z\u0259r-zibas\u0131, k\u00fclli s\u0259rv\u0259ti Yerd\u0259 c\u0259ml\u0259\u015fib. Yer &#8212; metoforik planda s\u0259rv\u0259t sahibl\u0259ri, monopolistl\u0259rdir. V\u0259 h\u00fcn\u0259rin var, onlardan bir \u00abdamla\u00bb (z\u0259rr\u0259)\u00a0 ist\u0259. Lap haqq\u0131n olsa bel\u0259, bu ist\u0259k ba\u015f tutan deyil. Odur ki, \u00f6z\u00fcn\u00fc y\u00fcng\u00fclsaqqal etm\u0259.<\/p>\n<p>\u00abG\u00f6yl\u0259rin yerind\u0259 qalmas\u0131na\u00bb g\u0259ldikd\u0259, \u044d\u00f6y el\u00e7\u0259 yerind\u0259dir, amma dey\u0259s\u0259n xeyirxah m\u0259l\u0259kl\u0259rd\u0259n \u00e7ox, \u015f\u0259r q\u00fcvv\u0259l\u0259rin monopoliyas\u0131ndad\u0131r. Na\u011f\u0131llarda \u044d\u00f6yd\u0259n \u00fc\u00e7 alma d\u00fc\u015f\u0259rdi, G\u00f6yl\u0259r Simurq qu\u015flar\u0131n\u0131n xeyir g\u0259tir\u0259n qanadlar\u0131 il\u0259 b\u0259z\u0259n\u0259rdti. G\u00fcn\u0259\u015fi, Ay\u0131, \u0443lduzu il\u0259 ilhamland\u0131rard\u0131 t\u0259bb sahibl\u0259rini.<\/p>\n<p>\u018flb\u0259tt\u0259, G\u00fcn\u0259\u015f d\u0259. Ay da, \u0443lduzlar da \u00f6z yerind\u0259dir. Amma daha o t\u0259bb yoxdur. Reall\u0131q daha basq\u0131l\u0131d\u0131r. \u0130ndi g\u00f6yl\u0259rd\u0259n \u00ab\u00fc\u00e7 alma\u00bbn\u0131n d\u00fc\u015fm\u0259si na\u011f\u0131l deyil. \u0130ndi g\u00f6yd\u0259n d\u0259mir -d\u00fcm\u00fcr ya\u011f\u0131r, qara neft, qurba\u011fa ya\u011f\u0131r g\u00f6yd\u0259n:<\/p>\n<p>&nbsp;<\/p>\n<p><em>Da\u015f\u0131n, d\u0259mirin n\u0259 g\u00fcnah\u0131 varm\u0131\u015f? &#8212;<\/em><\/p>\n<p><em>Ya\u011fd\u0131r\u0131r g\u00f6yl\u0259rd\u0259n yen\u0259 G\u00f6y ki\u015fi.<\/em><\/p>\n<p><em>Ba\u015f\u0131m\u0131z m\u00f6hk\u0259mdir d\u0259mird\u0259n, da\u015fdan,<\/em><\/p>\n<p><em>Ya\u011fd\u0131rma, s\u0131nd\u0131ra bilm\u0259z, ey ki\u015fi.<\/em><\/p>\n<p>&nbsp;<\/p>\n<p>Ba\u015f\u0131m\u0131za fikird\u0259n \u00e7ox, da\u015f, d\u0259mir ya\u011f\u0131r g\u00f6yd\u0259n.<\/p>\n<p>Bununla bel\u0259, G\u00f6y \u0259l\u00e7atmazl\u0131\u011f\u0131 m\u0259nim \u00fc\u00e7\u00fcn h\u0259mi\u015f\u0259 m\u00f6vcuddur v\u0259 bu \u0259l\u00e7atmazl\u0131\u011fa inadla can atan, axtard\u0131\u011f\u0131n\u0131 tapanda <em>\u00abAy inad\u0131m, n\u0259 yax\u015f\u0131 ki, geri durmad\u0131n\u00bb<\/em> &#8212; deyib, u\u015faq kimi sevin\u0259n bir \u015fair\u0259 var damlas\u0131 ona q\u0131y\u0131lmayan bu Yer m\u0259kan\u0131nda.<\/p>\n<p>&nbsp;<\/p>\n<p>&#8212; <strong>Xan\u0131m \u015fair\u0259l\u0259rin misra-misra sevilm\u0259yini arzu edibsiniz&#8230; B\u0259s, r\u0259fd\u0259 cild-cildunudulmas\u0131na nec\u0259 bax\u0131rs\u0131n\u0131z?<\/strong><\/p>\n<p>&nbsp;<\/p>\n<p>&#8212; Qoy bu sual\u0131n cavab\u0131n\u0131 \u0439\u0435\u0434\u0434\u0438 cildlik \u00abSe\u00e7ilmi\u015f \u0259s\u0259rl\u0259r\u00bb m\u00fc\u0259llifi olan qad\u0131n \u015fairi unudanlar, yada salmaq ist\u0259m\u0259y\u0259nl\u0259r versin.<\/p>\n<p>M\u0259n\u0259 qalanda, dey\u0259 bil\u0259r\u0259m ki, \u0259g\u0259r burada monopoliya barma\u011f\u0131 yoxdursa, dem\u0259k 1937-ci ill\u0259rin davam\u0131 var. \u00dcmumiyy\u0259tl\u0259, bizd\u0259 qad\u0131n s\u0259n\u0259t adamlar\u0131na m\u00fcnasib\u0259tin meyar\u0131 SSR\u0130 d\u00f6vr\u00fcn\u00fcn \u00f6l\u00e7\u00fcl\u0259rind\u0259n k\u0259nara \u00e7\u0131xmam\u0131\u015fd\u0131r. \u018fvv\u0259lki \u015f\u0259xsi m\u00fcnasib\u0259tl\u0259r \u00e7\u0259r\u00e7iv\u0259sind\u0259 qiym\u0259tl\u0259ndirm\u0259 v\u0259 qiym\u0259tl\u0259ndirilm\u0259 bu g\u00fcn d\u0259 q\u00fcvv\u0259d\u0259dir. Ham\u0131n\u0131n yarad\u0131c\u0131l\u0131\u011f\u0131 g\u00f6z qaba\u011f\u0131ndad\u0131r. G\u00f6r\u0259n g\u00f6r\u00fcr, bil\u0259n bilir. N\u0259yis\u0259 bayraq edib g\u00f6z\u0259 k\u00fcl \u00fcf\u00fcrm\u0259k laz\u0131m deyil. Qad\u0131n h\u00fcquqlar\u0131, demokratik normalar n\u0259d\u0259ns\u0259 yaz\u0131\u00e7\u0131 v\u0259 \u015fair qad\u0131nlara \u00e7atanda q\u00fcvv\u0259d\u0259n d\u00fc\u015f\u00fcr.<\/p>\n<p>Bu bar\u0259d\u0259 \u00e7ox \u015fey dey\u0259 bil\u0259r\u0259m. Amma g\u00f6zl\u0259y\u0259k g\u00f6r\u0259k bizi unudanlar n\u0259 dey\u0259c\u0259k.<\/p>\n<p>&#8212; <strong>R\u0259hm\u0259tlik Arif \u018fmraho\u011flu yaz\u0131r ki, Firuz\u0259 M\u0259mm\u0259dli xan\u0131m-xat\u0131nl\u0131\u011f\u0131n\u0131 b\u0259dii \u0259s\u0259rl\u0259rind\u0259 qoruyub saxlay\u0131r, amma qad\u0131r poeziyas\u0131 yaratm\u0131r. \u00d6z axtard\u0131\u011f\u0131n\u0131 v\u0259 is\u0259diyini tap\u0131r. Buna nec\u0259 nail olursunuz?<\/strong><\/p>\n<p>&nbsp;<\/p>\n<p>&nbsp;<\/p>\n<p>&#8212; M\u0259n \u015feir yazanda qar\u015f\u0131ma m\u0259qs\u0259d qoymuram ki, n\u0259y\u0259s\u0259 nail olum.\u00a0 \u018fg\u0259r \u00abqad\u0131n poeziyas\u0131\u00bb yaratm\u0131ramsa, dem\u0259k ki\u015fi poeziyas\u0131 yarad\u0131ram. Yaratd\u0131\u011f\u0131m h\u0259r n\u0259dirs\u0259, m\u0259nim d\u00fc\u015f\u00fcnc\u0259 t\u0259rzimdir. Bir d\u0259 ki, \u00abqad\u0131n poeziyas\u0131\u00bb, \u00abki\u015fi poeziyas\u0131\u00bb ifad\u0259l\u0259ri i\u015fl\u0259ns\u0259 d\u0259, m\u0259nim \u00fc\u00e7\u00fcn he\u00e7 bir m\u0259na k\u0259sb etmir. \u0130n\u00e7san var, h\u0259yat var, m\u0259n\u0259viyyat var. Bir d\u0259 var, \u0259traf m\u00fchitin, bizd\u0259n xaric al\u0259min t\u0259r\u0259fimizd\u0259n q\u0259bul edilm\u0259 imkanlar\u0131. T\u0259bii ki, m\u0259nfi emosiyalar\u00a0 m\u0259ni daha tez \u00e7ul\u011falay\u0131r v\u0259 m\u0259n g\u00f6rd\u00fcy\u00fcm, e\u015fitdiyim\u00a0 n\u0259 varsa, ham\u0131s\u0131n\u0131 m\u0259nd\u0259n g\u0259lib ke\u00e7\u0259n bir t\u0259sir olaraq q\u0259bul edir\u0259m.\u00a0 A\u011fr\u0131y\u0131ram, g\u00f6yn\u0259yir\u0259m, \u0259s\u0259bl\u0259\u015fir\u0259m, i\u00e7imd\u0259n\u00a0 etiraz nidalar\u0131 e\u015fidir\u0259m. Bir s\u00f6zl\u0259 daxili al\u0259mim bu m\u00f6vzuda \u015feir meydana g\u0259l\u0259n\u0259 kimi m\u0259ni \u0259l\u0259k-v\u0259l\u0259k edir. Ba\u015fqa c\u00fcr\u00a0 ola bilmir\u0259m. Sey\u0440\u00e7ilik m\u0259nlik deyil. Olmu\u015flara, olanlara laqeyid qala bilmir\u0259m. Bir \u00e7ox hallarda da olacaqlar\u0131n ab-havas\u0131nda ya\u015fay\u0131r v\u0259 bel\u0259 halda n\u0259 olaca\u011f\u0131 bar\u0259d\u0259 d\u00fc\u015f\u00fcnm\u0259d\u0259n yaz\u0131ram. Bir m\u00fcdd\u0259t sonra hadis\u0259 ba\u015f ver\u0259nd\u0259&#8230; Xeyir bu fal\u00e7\u0131l\u0131q deyil. Bu \u00e7oxdan q\u0259bul olunmu\u015f bir fikirdir ki, yarad\u0131c\u0131 \u015f\u0259xsl\u0259r olacaqlar\u0131 qabaqlaya bilir. T\u0259k m\u0259n\u0259 aid x\u00fcsusiyy\u0259t deyil.<\/p>\n<p>M\u0259nim \u00fc\u00e7\u00fcn \u00fcmumiyy\u0259tl\u0259 poeziya var, poetik duyum var, \u00fcslub f\u0259rdiliyi var&#8230; \u018fg\u0259r m\u0259rhum t\u0259nqid\u00e7imiz (Allah ona q\u0259ni-q\u0259ni r\u0259hm\u0259t el\u0259sin) Arif \u018fmraho\u011flu m\u0259nim poeziyamda y\u00fcks\u0259k m\u0259ziyy\u0259tl\u0259r g\u00f6r\u00fcrd\u00fcs\u0259, dem\u0259k burada da h\u0259qiq\u0259t var. Bu m\u0259nim lap ilk g\u0259nclikd\u0259n, \u0259lim\u0259 q\u0259l\u0259m ald\u0131\u011f\u0131m vaxtdan bel\u0259 ba\u015flama\u011f\u0131m, bel\u0259 davam etm\u0259yim v\u0259 bel\u0259 formala\u015fma\u011f\u0131mla ba\u011fl\u0131d\u0131r.<\/p>\n<p>He\u00e7 vaxt d\u00fc\u015f\u00fcnm\u0259mi\u015f\u0259m ki, \u015feirdi d\u0259 yaz\u0131ram, onsuz da redakt\u0259 olunacaq. He\u00e7 bir redakt\u0259y\u0259 d\u00f6z\u00fcm\u00fcm yoxdur. \u015eeirl\u0259rim\u0259 f\u0259rdi\u00a0 m\u0259ziyy\u0259t ver\u0259n c\u0259h\u0259tl\u0259rd\u0259n biri d\u0259 m\u0259nim dil\u00e7ilik sah\u0259sind\u0259ki f\u0259aliyy\u0259tim v\u0259 elmi t\u0259dqiqatlar\u0131md\u0131r. B\u0259z\u0259n ifad\u0259l\u0259rim\u0259 irad tutma\u011fa s\u0259y edirl\u0259r. M\u0259s\u0259l\u0259n, <em>\u00abQap\u0131ndan izimi yolub gedir\u0259m\u00bb<\/em> misras\u0131nda\u00a0 \u00abyolub\u00bb s\u00f6z\u00fcn\u00fc \u00absilib\u00bbl\u0259 \u0259v\u0259z etm\u0259yi m\u0259sl\u0259h\u0259t bilibl\u0259r. Etiraz etmi\u015f\u0259m. \u00abSilib\u00bb i\u015fl\u0259tm\u0259k olmaz. \u00c7\u00fcnki l\u0259k\u0259ni sil\u0259rl\u0259r. M\u0259nim izl\u0259rim is\u0259 o qap\u0131ya l\u0259k\u0259 g\u0259tirm\u0259yib v\u0259 l\u0259k\u0259 salmay\u0131b. \u00abYolub\u00bb s\u00f6z\u00fc ona g\u00f6r\u0259 yerind\u0259dir ki, bu s\u00f6z\u00fcn daxili \u00a0informasiya plan\u0131nda \u00abbitm\u0259k\u00bb anlam\u0131 m\u00f6vcuddur. Ot bitir &#8212; yolursan, g\u00fcl kolu bitir &#8212; yolursan, h\u0259tta qanqal bitir &#8212; yolursan.\u00a0 V\u0259 bir d\u0259 bir yer\u0259 \u00e7ox gedib-g\u0259l\u0259n adam \u00fc\u00e7\u00fcn deyirl\u0259r: \u00abN\u0259 bitmis\u0259n o qap\u0131da?!\u00bb Bax, bu m\u0259nada \u00abyolub\u00bb s\u00f6z\u00fc yerind\u0259 i\u015fl\u0259nib. Amma indiki g\u0259nclik (\u0259lb\u0259tt\u0259 ham\u0131s\u0131 yox) \u00e7ox t\u0259\u0259ss\u00fcf ki, s\u00f6zl\u0259rin m\u00f6vqeyind\u0259 bel\u0259 m\u0259qamlara fikir vermir.\u00a0 El\u0259 s\u00f6zl\u0259r var ki, onlar m\u00fcsb\u0259t enerci da\u015f\u0131y\u0131c\u0131lar\u0131d\u0131r. Bel\u0259 s\u00f6zl\u0259ri\u00a0 k\u0259d\u0259rli hadis\u0259l\u0259rin, m\u0259nfi emosiya yaradan epizodlar\u0131n t\u0259sirind\u0259 i\u015fl\u0259d\u0259nd\u0259 s\u00f6z yerin\u0259 d\u00fc\u015fm\u00fcr.<\/p>\n<p>Siz \u00e7a\u011fda\u015f poeziyam\u0131z\u0131n apar\u0131c\u0131 simalar\u0131ndans\u0131n\u0131z, \u00f6z\u00fcn\u00fcz d\u0259\u00a0 bilirsiniz ki, bu bel\u0259dir. Ona g\u00f6r\u0259 d\u0259 bu bar\u0259d\u0259 s\u00f6hb\u0259ti uzatmaq fikrind\u0259 deyil\u0259m. Olsun ki, bu m\u00f6vzuda silsil\u0259 m\u0259qal\u0259l\u0259r \u00fcz\u0259rind\u0259 i\u015fl\u0259dim. \u00dcmumiyy\u0259tl\u0259, nail olma\u011f\u0131n yekunu nailiy\u0259tdir.<\/p>\n<p>&#8212; Nailiyy\u0259tl\u0259rimi g\u00f6r\u0259nl\u0259r\u0259 minn\u0259tdarl\u0131\u011f\u0131m\u0131 bildirir\u0259m.<\/p>\n<p>&nbsp;<\/p>\n<p>S\u00f6hb\u0259tl\u0259\u015fdi: S\u0259rvaz H\u00fcseyno\u011flu<\/p>\n<div id=\"wp_fb_like_button\" style=\"margin:5px 0;float:none;height:100px;\"><script src=\"http:\/\/connect.facebook.net\/en_US\/all.js#xfbml=1\"><\/script><fb:like href=\"https:\/\/firuza.az\/?p=737\" send=\"false\" layout=\"standard\" width=\"450\" show_faces=\"true\" font=\"arial\" action=\"like\" colorscheme=\"light\"><\/fb:like><\/div><div id=\"fb-root\"><\/div><script src=\"http:\/\/connect.facebook.net\/en_US\/all.js#xfbml=1\"><\/script><fb:like href=\"https:\/\/firuza.az\/?p=737\" send=\"true\" layout=\"standard\" width=\"450\" show_faces=\"false\" font=\"arial\" action=\"like\" colorscheme=\"light\"><\/fb:like>","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>&#8212; Firuz\u0259 xan\u0131m, ill\u0259r \u00f6nc\u0259si yazd\u0131\u011f\u0131n\u0131z \u015feirl\u0259rinizd\u0259n birind\u0259 &#171;S\u0259ni duymad\u0131\u011f\u0131m an\u0131 ba\u011f\u0131\u015fla, a\u011fl\u0131m hissl\u0259rimi y\u00f6n\u0259ld\u0259 bilmir&#187; &#8212; deyirsiniz. Aradan vaxt \u00f6t\u00fcb, zaman adlay\u0131b. A\u011fl\u0131n hiss \u00fcst\u00fcnd\u0259hakimlik etdiyi bir ya\u015famla aran\u0131z nec\u0259dir? &#8212; Bu misralar \u00f6mr\u00fcm\u00fc-g\u00fcn\u00fcm\u00fc, a\u011fl\u0131m\u0131, hissimi, b\u00fct\u00fcn varl\u0131\u011f\u0131m\u0131 t\u0259dqiqin\u0259, t\u0259bli\u011fin\u0259, safl\u0131\u011f\u0131n\u0131n qorunmas\u0131na, leksik-semantik q\u00fctbl\u0259rinin geni\u015fl\u0259nm\u0259sin\u0259 v\u0259 z\u0259nginl\u0259\u015fm\u0259sin\u0259 s\u0259rf etdiyim do\u011fma dilimizi v\u0259sf ed\u0259n \u00abDilim\u00bb [&hellip;]<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":[],"categories":[9,10],"tags":[],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/firuza.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/737"}],"collection":[{"href":"https:\/\/firuza.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/firuza.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/firuza.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/firuza.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=737"}],"version-history":[{"count":3,"href":"https:\/\/firuza.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/737\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":740,"href":"https:\/\/firuza.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/737\/revisions\/740"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/firuza.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=737"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/firuza.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=737"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/firuza.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=737"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}