{"id":114,"date":"2012-04-29T19:07:54","date_gmt":"2012-04-29T19:07:54","guid":{"rendered":"http:\/\/firuza.az\/?page_id=114"},"modified":"2015-07-11T13:08:20","modified_gmt":"2015-07-11T13:08:20","slug":"elmi-m%c9%99qal%c9%99l%c9%99r","status":"publish","type":"page","link":"https:\/\/firuza.az\/?page_id=114","title":{"rendered":"Elmi m\u0259qal\u0259l\u0259r"},"content":{"rendered":"<p><strong>\u00ab\u0130ki od aras\u0131nda\u00bb \u00a0\u00f6mr ed\u0259n tariximiz<\/strong><\/p>\n<p>&nbsp;<\/p>\n<p>H\u00f6rm\u0259tli Ba\u015f redaktor!<br \/>\n<img loading=\"lazy\" class=\"size-medium wp-image-1091 alignleft\" src=\"http:\/\/edebiyyatqezeti.net\/wp-content\/uploads\/2015\/06\/35-209x300.png\" alt=\"35\" width=\"209\" height=\"300\" \/>Sizin \u201c\u018fd\u0259biyyat q\u0259zeti\u201dnd\u0259 d\u0259rc edil\u0259n \u201cAlp \u0259r Tonqa\u201d adl\u0131 m\u0259qal\u0259nizi b\u00f6y\u00fck maraq, diqq\u0259t v\u0259 h\u0259v\u0259sl\u0259 oxudum. Do\u011frudan da \u0259cdadlar\u0131m\u0131z\u0131n v\u0259 torpaqlar\u0131m\u0131z\u0131n tarixi vaxt, zaman burul\u011fanlar\u0131 i\u00e7\u0259risind\u0259 nec\u0259 xaosa \u00e7evrilibs\u0259, bu g\u00fcn bu p\u0131rtla\u015f\u0131q d\u00fc\u015fm\u00fc\u015f k\u0259l\u0259fi a\u00e7maq az qala m\u00fc\u015fk\u00fcl\u0259 \u00e7evrilmi\u015fdir. M\u0259qal\u0259ni oxuduqca tariximizin xaos i\u00e7\u0259risind\u0259n &#8212; haradansa uzaqlardan, lap uzaqlardan g\u0259l\u0259n h\u00fcn\u0259r v\u0259 z\u0259f\u0259r s\u0259sl\u0259ri qulaqlar\u0131mda\u00a0 s\u0259sl\u0259nirdi. M\u0259n\u0259 bel\u0259 g\u0259lir ki, q\u0259lbind\u0259 yurd-yuva m\u0259h\u0259bb\u0259ti, ulular\u0131n\u0131n n\u0259sil-n\u0259sil \u0259kildiyi torpaq yan\u011f\u0131s\u0131, \u0259sl\u0259-k\u00f6k\u0259 ba\u011fl\u0131l\u0131\u011f\u0131 olan h\u0259r bir k\u0259s bel\u0259 axtar\u0131\u015flar\u0131n izin\u0259 d\u00fc\u015f\u00fcb h\u0259qiq\u0259ti \u00fcz\u0259 \u00e7\u0131xarmaq, t\u0259kc\u0259 \u00e7\u0131xarmaq yox, tarixi \u0259l\u0259k-v\u0259l\u0259k edib\u00a0 haqq olan\u0131 \u00f6z taxt\u0131nda oturtmaq \u0259zmind\u0259n k\u0259narda qalmamal\u0131d\u0131r.<\/p>\n<p>M\u0259qal\u0259ni oxuduqca t\u00fcrk\u00fcn d\u00fcnyan\u0131n \u0259vv\u0259lind\u0259n g\u0259l\u0259n \u201cUr!\u201d nidas\u0131n\u0131 e\u015fidir, z\u0259f\u0259r \u00e7alan ordular\u0131n q\u0259l\u0259b\u0259 bayraqlar\u0131n\u0131 dal\u011faland\u0131ran t\u0259bil s\u0259sl\u0259ri qula\u011f\u0131nda gurlay\u0131r, iftixar hissind\u0259n k\u00f6ks\u00fcn qabar\u0131r, bununla bel\u0259, \u015f\u00fcuralt\u0131 olaraq i\u00e7ini-i\u00e7alat\u0131n\u0131 g\u00f6yn\u0259d\u0259n suallar qar\u015f\u0131s\u0131nda acizliyini duyub g\u00f6yn\u0259yirs\u0259n: Ke\u00e7mi\u015fimizi, tariximizi, izimiz-tozumuzu yer \u00fcz\u00fcnd\u0259n silib-atma\u011fa c\u0259hd g\u00f6st\u0259r\u0259nl\u0259r kiml\u0259r idi ax\u0131? Tarix boyu bizi \u00f6z\u00fcm\u00fczd\u0259n uzaqlara tullayaraq \u00f6z yerimizd\u0259, yurdumuzda\u00a0 biz\u0259 \u201cG\u0259lm\u0259\u201d ad\u0131 qoymaq hans\u0131 x\u0259bis\u00a0 niyy\u0259tl\u0259rd\u0259n do\u011fub-t\u00f6r\u0259yirmi\u015f?! B\u00fct\u00fcn bu n\u0259h\u0259nglikd\u0259 tarixin gedi\u015fini bizim inkar\u0131m\u0131za nec\u0259 istiqam\u0259tl\u0259ndir\u0259 bilmi\u015fl\u0259r?<\/p>\n<p>Dem\u0259k, b\u0259hs a\u00e7maq ist\u0259diyim m\u0259tl\u0259bl\u0259rd\u0259n biri d\u0259 \u201cAlp \u0259r Tonqa\u201d ad\u0131ndak\u0131 \u201cTonqa\u201d s\u00f6z\u00fc il\u0259 ba\u011fl\u0131d\u0131r.\u00a0 Bu ad dilimizd\u0259ki b\u0259zi s\u00f6zl\u0259ri yad\u0131ma sald\u0131: \u201cTonqal\u201d, \u201cdonqar\u201d, \u201cd\u00f6ng\u0259\u201d, \u201cT\u0259ng\u0259 (alt\u0131)\u201d v\u0259 s.<\/p>\n<p>M\u0259qal\u0259nin d\u00fc\u015f\u00fcnd\u00fcr\u00fcc\u00fc m\u0259zmunu,\u00a0 m\u00fc\u0259llifin tarix\u0259 real bax\u0131\u015f\u0131 m\u0259ni bir oxucu olaraq f\u0259th etdi: Yad\u0131ma b\u00f6y\u00fck yaz\u0131\u00e7\u0131m\u0131z, etnoqraq-tarix\u00e7i alimimiz, siyasi-ictimai xadimimiz, \u00f6z f\u0259ls\u0259fi v\u0259 dil\u00e7iliyin\u00a0 b\u0259zi probleml\u0259ri istiqam\u0259tind\u0259ki bax\u0131\u015flar\u0131 il\u0259 \u00f6t\u0259n \u0259sr dil\u00e7i aliml\u0259rimizi 30-40 il qabaqlam\u0131\u015f Y.V.\u00c7\u0259m\u0259nz\u0259minlinin \u201c\u0130ki od aras\u0131nda\u201d roman\u0131 d\u00fc\u015fd\u00fc. \u018fs\u0259rd\u0259 bel\u0259 bir epizod var: Qaraba\u011f xanl\u0131\u011f\u0131n\u0131n e\u015fik a\u011fas\u0131 (xarici i\u015fl\u0259r naziri) v\u0259zif\u0259si da\u015f\u0131yan M.P.Vaqif\u00a0 \u0130brahim xan\u0131n q\u0259z\u0259bli vaxt\u0131nda onun fikrini da\u011f\u0131tmaq \u00fc\u00e7\u00fcn tarixd\u0259n s\u00f6z sal\u0131r: &#8212; Bilirs\u0259n, xan, \u201c\u015eahnam\u0259d\u0259\u201d r\u0259vay\u0259t olunan \u0130ran-Turan davas\u0131 K\u00fcrl\u0259-Araz aras\u0131nda vaqe olmu\u015fdur, &#8212; dem\u0259kl\u0259 xan\u0131n mara\u011f\u0131n\u0131, diqq\u0259tini tarix\u0259 y\u00f6n\u0259ldir.<\/p>\n<p>Bu epizod o vaxt (1970-1980-ci ill\u0259r) m\u0259nim diqq\u0259timi, a\u00e7\u0131\u011f\u0131n\u0131 deyim ki, o q\u0259d\u0259r d\u0259 c\u0259lb etm\u0259mi\u015fdi. \u018fs\u0259rin dil material\u0131 \u0259sas\u0131nda namiz\u0259dlik dissertasiyas\u0131 \u00fcz\u0259rind\u0259 i\u015fl\u0259yirdim v\u0259 yaz\u0131\u00e7\u0131n\u0131n dil \u00fcslubu m\u0259ni tamam ba\u015fqa istiqam\u0259td\u0259 sehrl\u0259mi\u015fdi.<\/p>\n<p>M\u0259qal\u0259 m\u0259nim yad\u0131ma h\u0259min epizodu nec\u0259 sald\u0131sa,\u00a0 m\u0259n az qala \u201cEvrika!\u201d dey\u0259 s\u0259sl\u0259n\u0259c\u0259kdim.\u00a0 Dem\u0259li, Y.V.\u00c7\u0259m\u0259nz\u0259minli M.P.Vaqifin dili il\u0259 bu fikri \u0259b\u0259s s\u0259sl\u0259ndirm\u0259yibmi\u015f. Onsuz da \u201cQ\u0131zlar bula\u011f\u0131\u201d roman\u0131n\u0131n m\u0259zmun ba\u011fl\u0131l\u0131\u011f\u0131 il\u0259 q\u0259dim Az\u0259rbaycan torpaqlar\u0131n\u0131n q\u0259dim t\u00fcrkl\u0259rin ilk m\u0259sk\u0259ni olmas\u0131 ideyas\u0131n\u0131 t\u0259sdiql\u0259m\u0259y\u0259 \u00e7al\u0131\u015fan b\u00f6y\u00fck yaz\u0131\u00e7\u0131 \u201c\u0130ki od aras\u0131nda\u201d roman\u0131nda bir daha bu m\u0259s\u0259l\u0259nin \u00fcz\u0259rin\u0259 qay\u0131tm\u0131\u015fd\u0131r.<\/p>\n<p>Dem\u0259liy\u0259m ki, \u00f6t\u0259n y\u00fczilliyin \u0259vv\u0259ll\u0259rind\u0259 f\u0259aliyy\u0259t g\u00f6st\u0259r\u0259n qabaqc\u0131l ziyal\u0131lar\u0131m\u0131z v\u0259 s\u0259n\u0259t adamlar\u0131m\u0131z kimi, Y.V.\u00c7\u0259m\u0259nz\u0259minli d\u0259 sosial-ictimai v\u0259 m\u0259n\u0259vi h\u0259yat\u0131m\u0131z\u0131n b\u00fct\u00fcn sah\u0259l\u0259ri \u00fczr\u0259 m\u00f6vcud bo\u015fluqlar\u0131 aradan qald\u0131rmaq, bir s\u0131ra elm, t\u0259hsil, s\u0259n\u0259t sah\u0259l\u0259rinin b\u00fcn\u00f6vr\u0259sini qoymaq v\u0259 ya bu b\u00fcn\u00f6vr\u0259 varsa, onu m\u00f6hk\u0259ml\u0259ndirm\u0259k yolunda \u00f6z bilik v\u0259 bacar\u0131\u011f\u0131n\u0131 \u0259sirg\u0259m\u0259mi\u015fdir. \u00c7ox uzaq, dem\u0259k olar ki, qeyri-m\u00fc\u0259yy\u0259n bir tarixi d\u00f6vr\u00fc \u0259ks etdir\u0259n \u201cQ\u0131zlar bula\u011f\u0131\u201d\u00a0 roman\u0131 m\u0259zmun etibar\u0131 il\u0259 yaz\u0131\u00e7\u0131 t\u0259x\u0259yy\u00fcl\u00fcn\u00fcn m\u0259hsulu olsa da, burada d\u00fcnyan\u0131n, o c\u00fcml\u0259d\u0259n Yax\u0131n \u015e\u0259rqin arxiv s\u0259n\u0259dl\u0259rind\u0259n toplanm\u0131\u015f el\u0259 d\u0259lill\u0259r, s\u00fcbutlar vard\u0131r ki, bunlar Az\u0259rbaycan torpaqlar\u0131n\u0131n q\u0259dim sakinl\u0259rinin m\u0259hz t\u00fcrk m\u0259n\u015f\u0259li oldu\u011funu anlamaq \u00fc\u00e7\u00fcn tamamil\u0259 kifay\u0259t edir!\u00a0 B\u0259lk\u0259 yaz\u0131\u00e7\u0131n\u0131 repressiya qurbanlar\u0131 s\u0131ras\u0131na \u00e7\u0259k\u0259n s\u0259b\u0259bl\u0259rd\u0259n biri d\u0259 el\u0259 bu idi. Ba\u015fqa c\u00fcr ola da bilm\u0259zdi. \u00c7\u00fcnki 1980-ci ild\u0259 bu romanlar\u0131n dili \u00fcz\u0259rind\u0259ki ara\u015fd\u0131rmalar\u0131mdan g\u0259ldiyim n\u0259tic\u0259l\u0259r\u0259 g\u00f6r\u0259 h\u0259m m\u00fcdafi\u0259 vaxt\u0131, h\u0259m d\u0259 m\u00fcdafi\u0259d\u0259n sonra i\u015f t\u0259stiq\u0259 ged\u0259rk\u0259n Moskva Ali Attestasiya Komissiyasi t\u0259r\u0259find\u0259n m\u0259nim d\u0259 ba\u015f\u0131m az b\u0259lalar \u00e7\u0259km\u0259di.<\/p>\n<p>Y.V.\u00c7\u0259m\u0259nz\u0259minli Babil h\u00f6kmdar\u0131 II Nebukednezzar\u0131n Yerus\u0259limi i\u015f\u011fal etdikd\u0259n sonra y\u0259hudil\u0259ri Az\u0259rbaycana s\u00fcrg\u00fcn etdiyi bar\u0259sind\u0259 d\u0259 m\u0259lumat vermi\u015fdir. O, qeyd edir ki,\u00a0 Babil h\u00f6kmdar\u0131 y\u0259hudil\u0259ri v\u0259 farslar\u0131n\u00a0 bir qismini Qafqaz da\u011flar\u0131n\u0131n \u015eimal s\u0259rh\u0259dl\u0259rin\u0259 s\u00fcrg\u00fcn etmi\u015fdi ki, orada m\u0259skunla\u015fs\u0131nlar. Bu siyas\u0259t\u00a0 h\u0259m d\u0259 \u015eimaldan m\u00fct\u0259madi olaraq y\u00fcr\u00fc\u015f ed\u0259n h\u0259rbi\u00e7i q\u0131p\u00e7aqlara v\u0259 x\u0259z\u0259rl\u0259r\u0259 qar\u015f\u0131 idi.<\/p>\n<p>Y.V.\u00c7\u0259m\u0259nz\u0259minli Nebukednezzar\u0131n Midiya kral\u0131n\u0131n q\u0131z\u0131 il\u0259 evl\u0259ndiyi v\u0259 sevimli z\u00f6vc\u0259sinin\u00a0 V\u0259t\u0259n h\u0259sr\u0259tini ovutmaq \u00fc\u00e7\u00fcn d\u00f6rd m\u0259rt\u0259b\u0259li asma ba\u011f yaratd\u0131\u011f\u0131 haqq\u0131nda da m\u0259lumat verir.<\/p>\n<p>Yaz\u0131\u00e7\u0131 h\u0259m \u201cQ\u0131zlar bula\u011f\u0131\u201d, h\u0259m d\u0259 \u201c\u0130ki od aras\u0131nda\u201d romanlar\u0131nda yeri g\u0259ldikc\u0259 Az\u0259rbaycan\u0131n q\u0259dim tarixind\u0259n b\u0259hs ed\u0259n epizodlar verir v\u0259 ya\u00a0 y\u00fcks\u0259k c\u0259miyy\u0259tin a\u011fsaqqal m\u0259clisl\u0259rind\u0259 bu q\u0259dim\u00a0 diyar\u0131n ilk sakinl\u0259riyl\u0259 ba\u011fl\u0131 r\u0259vay\u0259tl\u0259r t\u0259qdim edir ki, bunlar\u0131n h\u0259r biri d\u0259 q\u0259dim d\u00fcnya \u0259lyazmalar\u0131n\u0131n qorunub saxland\u0131qlar\u0131 muzey v\u0259 arxiv s\u0259n\u0259dl\u0259rin\u0259 \u0259saslan\u0131r. Y.V.\u00c7\u0259m\u0259nz\u0259minli \u201c\u0130ki od aras\u0131nda\u201d roman\u0131nda\u00a0 M.P.Vaqifin dili il\u0259 deyir: \u201c&#8230;Aran b\u00f6y\u00fck bir \u00f6lk\u0259 imi\u015f. M\u0259q\u0259r-s\u0259lt\u0259n\u0259ti\u00a0 (paytaxt\u0131) da G\u0259nc\u0259 imi\u015f&#8230; Erm\u0259nil\u0259r buralara \u00e7ox sonralar g\u0259lmi\u015fl\u0259r&#8230; G\u00f6r\u00fcrs\u0259nmi, erm\u0259nil\u0259r ya\u015fayan yerl\u0259r\u0259 \u201cs\u0131\u011fnaq\u201d deyirl\u0259r.\u201d<\/p>\n<p>Erm\u0259nil\u0259rd\u0259n s\u00f6z d\u00fc\u015fm\u00fc\u015fk\u0259n, onlar\u0131n Qaraba\u011fa olan iddialar\u0131n\u0131n \u0259sass\u0131z oldu\u011funu s\u00fcbut ed\u0259n \u0259n etibarl\u0131 s\u0259n\u0259dl\u0259rd\u0259n biri yen\u0259 d\u0259 Moisey Kalankatuklunun \u201cAlbaniya tarixi\u201d kitab\u0131d\u0131r. Akademik M.\u0130smay\u0131lovun qeydl\u0259rind\u0259n m\u0259lum olundu\u011fu \u00fczr\u0259 VII \u0259srd\u0259 yaz\u0131lm\u0131\u015f \u201cAlban tarixi\u201d \u00fc\u00e7 hiss\u0259d\u0259n ibar\u0259tdir\u00a0 v\u0259 m\u00fct\u0259x\u0259ssisl\u0259r bel\u0259 hesab edirl\u0259r ki, II, III hiss\u0259l\u0259r X \u0259srd\u0259 yaz\u0131lm\u0131\u015fd\u0131r. M\u00fc\u0259llif yaz\u0131r: \u201cO vaxt Albaniyada ya\u015fam\u0131\u015f m\u00fcxt\u0259lif dilli v\u0259 l\u0259hc\u0259li 26 alban q\u0259bil\u0259sinin art\u0131q vahid bir dild\u0259 birl\u0259\u015fm\u0259si, h\u0259l\u0259 V \u0259srd\u0259n Aran Az\u0259rbaycan\u0131n\u0131n \u015eimal torpaqlar\u0131nda onlar\u0131n vahid dili olmas\u0131\u00a0 indi tarix \u0259d\u0259biyyat\u0131nda \u015f\u00fcbh\u0259 do\u011furmur.<\/p>\n<p>&#8230;Erm\u0259ni kils\u0259si yaz\u0131l\u0131 abid\u0259l\u0259ri q\u0259dim erm\u0259ni dilin\u0259 &#8212; qrabara t\u0259rc\u00fcm\u0259 etm\u0259kl\u0259 \u0259slini m\u0259hv etmi\u015f v\u0259 bu abid\u0259l\u0259ri erm\u0259ni abid\u0259si kimi yayma\u011fa c\u0259hd g\u00f6st\u0259rmi\u015fl\u0259r. Eyni aqib\u0259t \u201cAlbaniya tarixi\u201dnin d\u0259 ba\u015f\u0131na g\u0259tirilmi\u015fdir.\u201d<\/p>\n<p>H\u00f6rm\u0259tli akademikimizin \u201c26 alban q\u0259bil\u0259sinin art\u0131q vahid dili olmu\u015fdur\u201d fikrinin davam\u0131 olaraq xat\u0131rlatmaq ist\u0259rdim ki, \u00f6t\u0259n ilin \u0259vv\u0259ll\u0259rind\u0259 prof. Q.Kaz\u0131movun \u201cKredo\u201d q\u0259zetinin bir ne\u00e7\u0259 n\u00f6mr\u0259sind\u0259 Albaniyan\u0131n d\u00f6vl\u0259t dili il\u0259 ba\u011fl\u0131 \u00e7ox maraql\u0131 v\u0259 qiym\u0259tli m\u0259qal\u0259si d\u0259rc olunmu\u015fdur. M\u0259qal\u0259d\u0259 IX \u0259srd\u0259 ya\u015fam\u0131\u015f H\u0259mman adl\u0131 bir \u015f\u0259xsin \u201cAlban dilinin qrammatikas\u0131\u201d adl\u0131 kitab\u0131ndan b\u0259hs olunur.\u00a0 Kitabda veril\u0259n n\u00fcmun\u0259l\u0259ri oxuyanda heyr\u0259tl\u0259nm\u0259y\u0259 bilmirs\u0259n. S\u0259n dem\u0259, Albaniyan\u0131n d\u00f6vl\u0259t dili &#8212; Az\u0259rbaycan dili imi\u015f. Bu dil fonetik sistemi (sait-samit; ah\u0259ng qanunu), leksik t\u0259rkibi v\u0259 qrammatik qurulu\u015fu etibaril\u0259 bug\u00fcnk\u00fc \u00fcmumxalq dan\u0131\u015f\u0131q dilimizd\u0259n \u00e7ox az f\u0259rqlidir ki, bu da tarixin i\u015fidir.<\/p>\n<p>\u201cAlbaniya tarixi\u201d kitab\u0131 n\u0259 q\u0259d\u0259r erm\u0259nil\u0259\u015fdirils\u0259 d\u0259, Qaraba\u011f torpaqlar\u0131n\u0131n he\u00e7 vaxt erm\u0259nil\u0259r\u0259 m\u0259xsus olmamas\u0131, bu m\u0259kan\u0131n q\u0259dim siyasi qurumu olan Albaniya d\u00f6vl\u0259tinin hakimiyy\u0259t s\u00fckan\u0131n\u0131n erm\u0259nil\u0259rin \u0259lin\u0259 ke\u00e7m\u0259si i\u015finin c\u0259sus (erm\u0259ni t\u0259rc\u00fcm\u0259\u00e7il\u0259ri bu s\u00f6z\u00fc \u201cc\u0259sur\u201d kimi vermi\u015fl\u0259r) Vardan\u0131n x\u0259yan\u0259tkar f\u0259aliyy\u0259tinin n\u0259tic\u0259si olmas\u0131 fakt\u0131 kitabda \u00f6rt-basd\u0131r edil\u0259 bilm\u0259mi\u015fdir.\u00a0 B\u0259ri ba\u015fdan bu kitab\u0131n erm\u0259nil\u0259\u015fdirilm\u0259si bar\u0259sind\u0259 akademik M.\u0130smay\u0131lovun fikrini bir daha xat\u0131rlatmaq yerin\u0259 d\u00fc\u015f\u0259rdi. Bu kitabda dem\u0259k olar ki, h\u0259r c\u00fcml\u0259, h\u0259r abzas, h\u0259r f\u0259sil erm\u0259nil\u0259rin c\u0259sur, xilaskar (x\u0259yan\u0259tkar yox a&#8230;) bir xalq olmas\u0131 bar\u0259sind\u0259 a\u011f\u0131zdolusu m\u0259ddahl\u0131qla ba\u015flay\u0131b, m\u0259ddahl\u0131qla bitir. Lakin kitabda he\u00e7 c\u00fcr gizl\u0259y\u0259 bilm\u0259dikl\u0259ri bel\u0259 bir m\u0259lumat verilir: \u201c&#8230;O (c\u0259sur Vardan) \u00fcr\u0259yin\u0259 v\u0259fas\u0131zl\u0131q salaraq, &#8230; q\u0259dim Aran\u015fahlar\u0131 (yerli tayfa ba\u015f\u00e7\u0131lar\u0131n\u0131) guya qonaql\u0131\u011fa d\u0259v\u0259t etdi. O, onlar \u00fc\u00e7\u00fcn \u00f6l\u00fcm yemi haz\u0131rlay\u0131b, \u00f6z qanlar\u0131 il\u0259 birlikd\u0259 onlara yedizdirdi. Onlardan altm\u0131\u015f\u0131n\u0131n ba\u015flar\u0131n\u0131 vurdurdu&#8230;\u201d Altm\u0131\u015f tir\u0259, tayfa r\u0259hb\u0259rini qan\u0131na q\u0259ltan ed\u0259n\u00a0 \u201cS\u0259fir\u201d ad\u0131 il\u0259 Erm\u0259nistandan Albaniyaya c\u0259susluq \u00fc\u00e7\u00fcn g\u00f6nd\u0259rilmi\u015f Vardan\u0131n\u00a0 x\u0259yan\u0259ti v\u0259 amans\u0131zl\u0131\u011f\u0131\u00a0 kitabda \u201c\u00fcr\u0259yin\u0259 v\u0259fas\u0131zl\u0131q salaraq\u201d kimi yum\u015faq ifad\u0259 il\u0259\u00a0 verilirs\u0259 v\u0259 bu r\u0259zillikd\u0259n sonra Vardan\u0131n Albaniyaya \u201chakim olmas\u0131\u201d bar\u0259sind\u0259 iftixarla b\u0259hs a\u00e7\u0131l\u0131rsa, bu \u0259s\u0259rin m\u0259tni \u00fcz\u0259rind\u0259 erm\u0259ni barma\u011f\u0131n\u0131n g\u0259zm\u0259diyin\u0259 q\u0259tiyy\u0259n inanmaq olmur. \u018flb\u0259tt\u0259, m\u0259s\u0259l\u0259nin bu istiqam\u0259td\u0259 \u00e7\u00f6z\u00fcm\u00fcn\u00fcn sizin m\u0259qal\u0259nizl\u0259 bilavasit\u0259 ba\u011fl\u0131l\u0131\u011f\u0131 olmasa da, \u00fcmum\u0259n Az\u0259rbaycan, onun tarixi ke\u00e7mi\u015fi, bu tarixin gedi\u015find\u0259 onun ba\u015f\u0131na g\u0259tiril\u0259n b\u0259lalar dil a\u00e7\u0131b dan\u0131\u015fmaya bilmir.<\/p>\n<p>Bel\u0259 g\u00f6r\u00fcn\u00fcr ki, \u00fcmidsizliy\u0259 qap\u0131lma\u011fa el\u0259 d\u0259 \u0259sas\u0131m\u0131z yoxdur. D\u00fcnyan\u0131n muzey v\u0259 arxivl\u0259ri (\u201cKitabi-D\u0259d\u0259 Qorqud\u201d Vatikan v\u0259 Drezdend\u0259n tap\u0131lmad\u0131m\u0131?!) q\u0259dim Az\u0259rbaycan bar\u0259sind\u0259 m\u0259lumat v\u0259 t\u0259kzibolunmaz d\u0259lill\u0259rl\u0259 dolub-da\u015f\u0131r.\u00a0 Bu m\u0259lumatlar\u0131n \u00fcz\u0259 \u00e7\u0131xar\u0131l\u0131b bug\u00fcnk\u00fc m\u00fcst\u0259qil Az\u0259rbaycan\u0131m\u0131za qaytar\u0131lmas\u0131 \u00fc\u00e7\u00fcn f\u0259dakar bir t\u0259dqiqat\u00e7\u0131, onun s\u0259m\u0259r\u0259li axtar\u0131\u015flar\u0131n\u0131n t\u0259minat\u0131 \u00fc\u00e7\u00fcns\u0259 ideal i\u015f \u015f\u0259raiti v\u0259 y\u00fcks\u0259k s\u0259viyy\u0259l\u0259rd\u0259n diqq\u0259t v\u0259 qay\u011f\u0131 g\u00f6st\u0259rilm\u0259si vacibdir.<\/p>\n<p>Yurdumuz, elimiz, maddi v\u0259 m\u0259n\u0259vi s\u0259rv\u0259tl\u0259rimiz min ill\u0259r boyu ya\u011fmalan\u0131b, yad ell\u0259r\u0259 da\u015f\u0131n\u0131bsa, yand\u0131r\u0131l\u0131b, izi-tozu itirilibs\u0259, bunun s\u0259b\u0259bini h\u0259m d\u0259 Az\u0259rbaycan\u0131n yerl\u0259\u015fdiyi co\u011frafi m\u0259kan v\u0259 bu m\u0259kan\u0131n \u0259srl\u0259rl\u0259 h\u0259rbi y\u00fcr\u00fc\u015fl\u0259r, ticar\u0259t v\u0259 siyas\u0259t \u00fc\u00e7\u00fcn tranzit rolu oynamas\u0131nda axtarmaq laz\u0131md\u0131r. \u018flb\u0259tt\u0259, \u201cburada \u00f6z ba\u015f\u0131m\u0131z\u0131n hay\u0131na qalmaq\u201d, \u201ct\u00fcrk beyn\u0259lmil\u0259l\u00e7iliyi\u201d (N.C\u0259f\u0259rov), tayfabazl\u0131q, yerli\u00e7ilik kimi birliyimiz\u0259 mane olan v\u0259 s\u0259rv\u0259tl\u0259rimizin \u0259limizd\u0259n qopar\u0131lmas\u0131na apar\u0131b \u00e7\u0131xaran amill\u0259ri d\u0259 n\u0259z\u0259rd\u0259n qa\u00e7\u0131rmaq olmaz. \u00dcst\u0259lik d\u0259 tarix boyu bo\u011faz\u0131m\u0131za ke\u00e7mi\u015f x\u0259bis \u201cqon\u015fular\u0131m\u0131z\u201d&#8230;<\/p>\n<p>&nbsp;<\/p>\n<p>H\u00f6rm\u0259tl\u0259,<\/p>\n<p>&nbsp;<\/p>\n<p>Firuz\u0259 M\u0259mm\u0259dli<\/p>\n<p>&nbsp;<\/p>\n<p>filologiya \u00fczr\u0259 f\u0259ls\u0259f\u0259 doktoru, \u015fair<\/p>\n<p>&nbsp;<\/p>\n<div id=\"wp_fb_like_button\" style=\"margin:5px 0;float:none;height:100px;\"><script src=\"http:\/\/connect.facebook.net\/en_US\/all.js#xfbml=1\"><\/script><fb:like href=\"https:\/\/firuza.az\/?page_id=114\" send=\"false\" layout=\"standard\" width=\"450\" show_faces=\"true\" font=\"arial\" action=\"like\" colorscheme=\"light\"><\/fb:like><\/div><div id=\"fb-root\"><\/div><script src=\"http:\/\/connect.facebook.net\/en_US\/all.js#xfbml=1\"><\/script><fb:like href=\"https:\/\/firuza.az\/?page_id=114\" send=\"true\" layout=\"standard\" width=\"450\" show_faces=\"false\" font=\"arial\" action=\"like\" colorscheme=\"light\"><\/fb:like>","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>\u00ab\u0130ki od aras\u0131nda\u00bb \u00a0\u00f6mr ed\u0259n tariximiz &nbsp; H\u00f6rm\u0259tli Ba\u015f redaktor! Sizin \u201c\u018fd\u0259biyyat q\u0259zeti\u201dnd\u0259 d\u0259rc edil\u0259n \u201cAlp \u0259r Tonqa\u201d adl\u0131 m\u0259qal\u0259nizi b\u00f6y\u00fck maraq, diqq\u0259t v\u0259 h\u0259v\u0259sl\u0259 oxudum. Do\u011frudan da \u0259cdadlar\u0131m\u0131z\u0131n v\u0259 torpaqlar\u0131m\u0131z\u0131n tarixi vaxt, zaman burul\u011fanlar\u0131 i\u00e7\u0259risind\u0259 nec\u0259 xaosa \u00e7evrilibs\u0259, bu g\u00fcn bu p\u0131rtla\u015f\u0131q d\u00fc\u015fm\u00fc\u015f k\u0259l\u0259fi a\u00e7maq az qala m\u00fc\u015fk\u00fcl\u0259 \u00e7evrilmi\u015fdir. M\u0259qal\u0259ni oxuduqca tariximizin xaos i\u00e7\u0259risind\u0259n [&hellip;]<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":0,"parent":92,"menu_order":0,"comment_status":"open","ping_status":"open","template":"page-template-portfolio.php","meta":[],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/firuza.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/pages\/114"}],"collection":[{"href":"https:\/\/firuza.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/pages"}],"about":[{"href":"https:\/\/firuza.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/page"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/firuza.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/firuza.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=114"}],"version-history":[{"count":8,"href":"https:\/\/firuza.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/pages\/114\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":758,"href":"https:\/\/firuza.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/pages\/114\/revisions\/758"}],"up":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/firuza.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/pages\/92"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/firuza.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=114"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}